و نقص در اين رويّه ظاهر لذا ملاحظهء مزاج در معالجات واجب است . در ذكر ويتامين‌ها است به مخفى نماند ويتامينها عبارتند از موادّى در اغذيه كه باعث نفوذ بعضو شده و خوردن هريك از آن ويتامين سبب تقويت عضوى از اعضاء خواهد شد و گفته‌اند وجود آنها در جيرهء غذائى جهت حفظ تعادل اعمال حياتى لازم مىباشد مثالى مىزنيم در انگور مادّه‌اى است كه اگر خورده شود سبب تقويت اعضاء و كثرت خون بدن مىگردد پس همان مادّه را ويتامين نام گذاشته‌اند و در هر غذائى اغلب ويتامينها موجود است الّا اينكه در هر غذائى يك يا دو ويتامين غالبست و همچنانكه موادّ موجوده در اغذيه بدستور قدماء اطبّاء داراى مزاجى است كه آن مزاج يا گرمست مانند انگور و خربزه و قند و شكر و شيره و روغن و يا سرد است مانند ماست و دوغ و سركه و ساير ترشيها به غير اسيد سولفوريك و امثال اين پس هريك از اين موادّ و اغذيه براى مزاجى مفيد هستند و متجددين همان موادّ در اغذيه را باسم ويتامين ذكر كرده و استعمال نموده‌اند و مىگويند ويتامين دى ( ) به جهت تقويت اعضاء استعمال آن نيكو است و ويتامين سى ( ) ويتامينى است كه در مقاومت با حرارت استعمال مىشود و در ترشيها بسيار است حاصلش مىرساند كه مزاج اين سرد است و ما بطور كلّى و مختصر ويتامين‌ها را شرح مىدهيم بدانكه موادّى را در اغذيه كه بانها ويتامين خطاب مىكنند آنها را با حروف الف باء خودشان نام‌گذارى نموده‌اند و به دو دسته آنها را تقسيم نموده‌اند دسته اوّل ويتامين‌هاى محلول در چربى و آن شامل ويتامين ا و دى و ئى و كى است به اين شكل A . D . E . K . و دسته دوّم ويتامينهاى محلول در آب و آن شامل ويتامينهاى . بى و سى . و پىپى مىباشد